Địa lan rừng Việt Nam

[Xichlong]

Cảm ơn TUK đã bỏ công sưu tầm những bài viết rất hay và có ý nghĩa............

[longqaz]

Nguyên văn bởi tuk

Em mới tim được mấy bài trên mạng khá hay anh em trong diễn đàn bàn luận

Tuyệt vời bạn Tuk. Mong bạn sưu tầm thêm nhiều bài viết hay để AE có dịp học hỏi nhằm mở mang kiến thức. Đã có Trần Mộng, Bạch ngọc, Tứ thời rồi bạn thử xem có tài liệu nào nói về Tố tâm không để lan thu thêm phần hương sắc. Mùa này nắng to, mưa nhiều bệnh địa lan có kiều kiện phát tác, ae cẩn thận đề phòng; Nên phun thuốc chống nấm, trừ rệp, kiểm tra giá thể, tăng độ thông gió để các "nàng lan" thêm môi thắm má hồng(Mấy em lan yêu kiều diễm lệ là thế mà bạn lại gọi là "mấy thằng truyền thống", không sợ nó tủy thân phiêu du bốn bể thì toi đấy. hihi).

[tuk]

Lan vua Lan vua khoe sắc Mặc lan - loài địa lan tưởng chừng tuyệt tích theo thú thưởng trà tao nhã của các “mệ” quyền quí xứ Huế một thời, nào ngờ lại "xuất hiện" cùng lúc đến năm chậu trong nhà một cụ già ở tuyến phố trung tâm cố đô Huế. Mà chậu hoa nào cũng đang nở đều...
Tìm trong... vang bóng
Trong truyện Hương cuội ở tập Vang bóng một thời của mình, cụ Nguyễn Tuân đã viết thật kỹ về thú thạch lan hương với một bữa tiệc rượu của cụ Kép thết đãi những người bạn tri âm tri kỷ trong tiết đầu năm. Đó là buổi tiệc rượu ngâm thơ - uống rượu “tăm” ngâm lâu ngày, nhấm với viên đá bọc mạch nha tẩm hương sau một đêm hoa lan khai nở...
Chẳng giống với đất Bắc, ở Huế một thời thạch lan hương là thú thưởng trà của dân chơi sành điệu. Nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Thông, trưởng Phân viện Nghiên cứu văn hóa thông tin tại Huế, kể về những tiệc trà của cụ thân sinh - cụ nghè Đường Nguyễn Hữu Tuân tại khu nhà rường - vườn Sum viên lúc sinh thời. Thuộc loại thượng thừa trong việc thông hiểu cây và biết cách trồng, cụ thường tạo cho hoa nở nụ đầu tiên vào đúng dịp ngày đầu của năm mới.
Từ trước đó, cụ sai gia nhân đi tìm những hòn sỏi trắng muốt nằm trên những bãi sông, khe suối về rửa sạch, đem cất. Đến chiều tối 30 tết, cụ sai đem sỏi rửa sạch, lăn trên mạch nha tạo thành lớp mỏng, đem rải đều lên mặt chậu đã được trải giấy bảng; dùng lồng bàn cốt tre cao, dán giấy bảng trùm kín toàn bộ chậu lan.
Qua suốt một đêm hoa nở, hương lan quanh quẩn trong lồng bàn và thấm vào mạch nha. Vào buổi sớm tinh mơ ngày đầu năm, những người bạn tri kỷ đến thăm được mời ngồi quanh cái tợ đặt chậu lan và trà nước. Giở lồng bàn ra, mọi người cùng thưởng ngoạn cành hoa đầu tiên bao gồm cả hoa vừa nở, hoa hàm tiếu và búp, cùng uống trà và thuởng thức từng viên kẹo sỏi thơm hương…
Cụ Vĩnh Ký và những chậu mặc lan quí của mình
Theo ông Thông, giới chơi địa lan cao thủ ngày xưa ở Huế thường phổ biến chơi các loại lan như hoàng ngọc, thanh ngọc, bạch ngọc, đông lan, tứ thời, hội điểm, tiểu kiều, đại kiều, báo hỉ... và “vua” của các loài địa lan ấy chính là mặc lan (có người còn gọi là hắc lan, có nghĩa lan đen).
Sở dĩ người ta chọn mặc lan phục vụ thú thưởng trà bởi hương hoa không quá đậm đặc, nồng nặc như các loài lan khác mà lan tỏa trong gió, hương kiêu sa, huyền bí, ma quái… Chính hương thơm phảng phất ấy không những không át mùi trà mà còn tôn thêm hương vị cho buổi tiệc trà…
Mặc lan lại nở
Tưởng chừng mặc lan đã tuyệt tích theo thú thưởng trà tao nhã của người xưa, nào ngờ trong những ngày gần đây giới chơi hoa ở Huế râm ran chuyện năm chậu mặc lan của cụ Vĩnh Ký trên đường Trần Hưng Đạo, TP Huế đồng loạt nở rất nhiều hoa. Tìm đến nhà, chúng tôi thật sự ngạc nhiên. Với góc sân trong của căn nhà phố rộng chưa đầy 3m, một dãy năm chậu lan xếp thành hàng dài đều nở hoa, mỗi chậu từ 3-4 nhánh.
Hoa nở đều màu nâu đen điểm trắng nhạt giữa khóm lá sum suê, không rực rỡ lộng lẫy nhưng lại mang một vẻ đẹp thật sự quí phái, sang trọng. Một điều lạ lùng, ghé mũi sát hoa hầu như không nghe được hương thơm, nhưng ngồi uống trà chuyện trò cạnh đó thì hương thoang thoảng, phảng phất.

Cụ Vĩnh Ký cho biết để trồng được lan, cụ cứ loay hoay mãi với cách làm đất tổ mối theo cách chỉ dẫn của nhiều người mà cây không hề phát triển. Trong một thời gian dài suy nghĩ, cụ đi khắp nơi tìm những hầm xí hoai mục lấy đất đem về, trộn đều với đất sét ven bờ ruộng ngâm vào nước vôi để khử ấu trùng sâu bọ, vắt thành từng cục bằng nắm tay trẻ em và phơi khô.
Cụ sắp đều, lớp đất lớp vỏ trấu và mồi lửa để trấu ngún trong nhiều ngày, thành nên những cục đất cứng, vàng ươm... “Trồng bằng loại đất này cây tốt đến lạ, có lẽ vừa đủ độ thoáng vừa đủ độ ẩm mà đảm bảo dưỡng chất, vị lại hợp với cây, điều này nhiều người hỏi tui không giấu nhưng tui thấy ít ai làm vì có lẽ hầm xí bữa nay không dễ tìm như trước đây” - cụ Ký cho biết.
Cũng theo cụ Ký, muốn cây đẹp, tươi tốt, cho hoa nở đều thì phải yêu cây, hiểu cây, chăm cây như chăm con dại vậy. “Đi đâu tui cũng mong về để tưới tắm, giao cho con cháu không yên tâm, sợ ảnh hưởng đến sức cây; ngay cả việc nhiều lần con cái bảo lãnh định cư ở nước ngoài, thậm chí đi du lịch tui cũng không nhận lời vì không thể để mặc những chậu lan này!” - cụ Ký cho biết.
Không đủ sức khôi phục thú thưởng trà của người xưa, nhưng những chậu hắc lan cũng chính là lý do cho các buổi uống trà với những người bạn tri kỷ, đồng thời còn đề tài cho câu chuyện của những tiệc rượu diễn ra ngay sát hàng cây.
Ông Phan Đình Ngôn, giám đốc Công ty Công viên cây xanh Huế, nhận xét: “Hắc lan là loài lan rất quí của Huế, trồng lên được đã khó, trồng tốt và cho hoa nhiều như cụ Ký là quá giỏi và công kỹ, vì đây là loài rất khó trồng, chưa nói đến cho hoa nhiều và đều đặn như vậy!”.

[longqaz]

Như mình đã nói với bạn Mạc lan(Mặc lan) giống như cô thôn nữ với vẻ đẹp e ấp, dịu dàng nhưng cũng không kém phần nồng nàn, mãnh liệt. Đôi khi muốn gần mà không thấy, lúc bất bất ngờ nhất lại thấy ở bên. Đôi mắt đen láy long lanh, làn da bánh mât...là những gì mà thiên nhiên, tạo hóa ban cho ta phải lấy Tâm mà thưởng thức. Dùng Ý tả Hình, dùng Hình diễn Ý là thế. Nghệ thuật cũng từ đó mà ra.
Tiện đây mình cũng xin cung cấp 1 số thông tin về loài "Hắc lan". Tại Việt Nam hiện đang tồn tại 3 loại Hắc lan: Một loại có xuất xứ từ Trung Quốc, tên Việt hóa gọi là "Hoàng tử đen", loại này vẻ đẹp bình thường, mầu sắc nhợt nhạt, ít hương, những người kinh doanh không thật thường nói đó là Hắc lan truyền thống cho dễ bán. Loại nữa chính là Hắc lan truyền thống của Việt nam, loại này có xuất xứ từ rất lâu đời, số lượng còn lại rất ít, hương thơm, hình dạng đúng như ảnh trên, thuộc loại lan xuân(nở hoa vào đúng dịp tết), khó trồng, lá cong vặn sắc đen có gai ở mép, thường có 3-4 lá trên giả hành, thuộc dòng lan quý có điều kiện nên sưu tầm. Loại cuối cùng là Hắc lan biến thể từ Đại mạc rừng(chỉ xuất hiện ở khu vực Yên Tử-Quảng Ninh). Loại này cực hiếm số lượng ít, tỷ lệ 1 khóm/1 tấn lan khai thác(tôi chơi lan xấp xỉ 10 năm nay mới gặp 1 lần). Đặc điểm: Giả hành hình trứng-tròn to mầu xanh đậm, mỗi giả hành có 3-5 lá(nếu phát triển tốt có thể tới 6 lá) cong hơi vặn mầu xanh đậm bản 2-3cm, thuộc loại lá dầy đầu lá gai nhọn. Hoa to tới 6-8 cm, vai hơi xuôi, cánh đài dài và hơi cong nền nâu sắc đen không sọc kẻ, đặc biệt cánh đài, cánh đỡ tâm và cánh lưỡi có màu xậm như nhau(nhiều loại khác chỉ có 3 cánh đài là đen). Cần hoa dài dạng trung, hoa ngang. Hương thơm đặc biệt. Loại này nếu thấy xuất hiện cần giữ lại để thẩm định(ít nhất 3 năm có hoa) vì chúng thuộc nhóm cực nhạy cảm với thời tiết, không xem kỹ dễ nhầm với loài khác(Rất tiếc năm vừa rồi có hoa tôi không chụp ảnh lại).
Địa lan Yên Tử(địa lan Bắc Hà) có rất nhiều biến thể độc đáo (có thể là độc nhất vô nhị). Đó là tinh hoa của trời đất. Thủa xưa Vua Trần về Yên tử Lập ra phái Trúc Lâm Yên Tử phải chăng cũng vì "kỳ hoa dị thảo" đất này chăng.

[longqaz]

• Một số loại bệnh hại cây địa lan và phương pháp chữa trị.

Bệnh địa lan chủ yếu xuất hiện vào mùa hè và đầu mùa thu. Khi nhưng cơn mưa rào xuất hiện cùng với nắng nóng sẽ tạo thành môi trường lý tưởng cho các loại bệnh hại phát triển. Thông thường trong cây địa lan, trong giá thể và môi trường vườn cây đã tiềm ẩn các loại bệnh này, chỉ cần có điều kiện thuận lợi là chúng phát triển gây hại đe dọa sự sống của những chậu địa lan đang trong thời kỳ phát xanh tốt. Một số nhà trồng lan có kinh nghiệm đã tìm hiểu và thống kê một số yếu tố chính để bệnh hại cây địa lan xuất hiện và phát triển như sau:

• Độ ẩm trong khí(độ ẩm vùng), độ ẩm trong vườn(độ ẩm tiểu vùng), độ ẩm trong chậu cây quá cao.
• Nhiệt độ không khí quá cao.
• Vị trí vườn cây, vị trí đặt chậu địa lan không thông thoáng.
• Môi trường trong vườn cây không sạch sẽ.
• Do mưa nhiều, liên tục trong thời gian dài, giá thể(chất trồng) luôn sũng nước.
• Cường độ ánh sáng quá cao, lá cây bị cháy.
• Chất trồng sử dụng quá nhiều phân mục hoặc bón các loại phân hữu cơ tuơi, chưa qua sử lý.
• Không khử trùng dao kéo khi cắt bỏ lá cây có bệnh hoặc do các loại côn trùng thành vật trung gian truyền bệnh.

Bệnh địa lan chủ yếu là do Chân khuẩn, Vi khuẩn và Vius gây ra, chúng tạo thành các dạng mốc, loét, đốm, hoại tử, khô héo...

1. Bệnh Nấm.

Bệnh do các loại nấm ký sinh va phát triển trên cây chủ, chúng tạo thành các nốt sần hút dinh dưỡng, phá hoại các tổ chức mô tế bào khiến cây suy kiệt, héo úa, mục rữa và chết. Loại bệnh do nấm gồm:

• Bệnh nhiệt thán: Là loại bệnh thường thấy nhất trên cây địa lan, do nấm đĩa gai(Collectddrichum hoặc Chideanrum) gây ra. Bệnh này một số nơi còn gọi là bệnh đốm nâu.

- Mô tả: Cây mới bị bệnh trên lá thường thấy xuất hiện những chấm nhỏ màu xám nhạt hoặc mầu nâu dần loang rộng thành các đốm hình tròn mầu nâu có khoang màu vàng bao quanh. Khi bệnh đã nhiễm sâu các đốm tròn và khu vực xung quanh dần lõm xuống.
- Mức độ nguy hại: Nếu cây bị nhẹ lá sẽ có các chấm đốm rất xấu, cây phát triển không tốt do bị hút mất nhiều dinh dưỡng, bệnh nặng cây có thể chết.
- Biện pháp chữa trị: Khi cây bị bệnh cần nhanh chóng cắt bỏ 1 phần hoặc toàn bộ lá bị đốm. Phun thuốc Benlat 0,1%. Phun phòng thì sử dụng Zineb 0,2%, Truban hoặc Banort.

[longqaz]

Bệnh địa lan và phương pháp chữa trị (Tiếp theo)

• Bệnh đốm đen: Là loại bệnh thường hay gặp, có tỷ lệ gây chết ở cây khá cao. Thường gặp ở các vườn lan có trồng xen kẽ giống phong lan hồ điệp.

- Mô tả: Bệnh phát sinh ở phần gốc(cuống lá), mép lá và đầu lá. Vị trí bị bệnh sẽ xuất hiện các chấm màu xanh giống như dịch nhầy sau đó lan rộng biến thành màu đen, khi khi vết đen đó lan hết bề rộng mặt lá, lá đó sẽ khô và chết.
- Mức độ nguy hại: Cao hơn bệnh đốm nâu, nguy cơ lây lan cũng rất cao.
- Biện pháp chữa trị: Phun phòng bệnh dùng dung dịch Boocdo 1%. Phun trị bệnh dùng thuốc Benlat hoặc các chế phẩm có chứa hoạt chất Benomyl. Cắt hết những lá bị bệnh.

• Bệnh mảng trắng(hay còn gọi là nấm trắng): Là loai bệnh rất phổ biến tại các vườn địa lan có độ ẩm cao, vào mùa mưa, chúng gây hại trực tiếp trên các mầm non và thân non của cây.

- Mô tả: Khi cây bị nhiễm bệnh, các mầm non sẽ bị phân hủy tạo thành chất dịch màu vàng thấm ra đất, thấm vào phần rễ non gây mục rữa, một thời gian sẽ thấy xuất hiện các sợi tơ nhỏ màu trắng ở rễ và gốc cây. Cây sẽ bị rụng lá hàng loạt rồi chết.
- Mức độ nguy hại: nhẹ thì phá hủy toàn bộ mầm non, mắt ngủ của cây, nặng thì gây chết cây trong thời gian ngắn.
- Biện pháp chữa trị: Khi phát hiện cây bị bệnh cần ngay lập tức nhổ cây ra khỏi chậu, làm sạch, cắt bỏ phần bị bệnh, rửa sạch bằng dụng dịch sulphat đồng. Thay chậu và chất trồng khác. Phun thuốc Benlat hoặc các chế phẩm có chứa benomyl.

• Bệnh khô lá: Bệnh này thường hay xuất hiện vào mùa hè, nhiều người do không hiểu thường gọi là hiện tượng cháy đầu lá do rễ bị nóng.

- Mô tả: khi cây bị bệnh xuất hiện các chấm nhỏ màu nâu hoặc nâu đỏ phần đầu lá, sau đó lan nhanh tạo thành mảng lớn mầu nâu có vệt nâu sậm nằm ngang.
- Mức độ nguy hại: Nhẹ thì ảnh hưởng tới thẩm mỹ của cây, nặng có thể gây chết cây.
- Biện pháp chữa trị: Cắt hết những phần lá bị bệnh(rất dễ phát hiện vì hầu hết xuất hiện ở đầu lá), vết cắt phải cách nơi bị bệnh ít nhất 2cm. Dùng thuốc Zineb 0,2%, Truban, Banort hoặc Benlat 0,1% phun sương trên lá.

[tuk]

anh Longqaz,cây trần mộng nha em cũng bị hiện tượng như anh nêu ở trên ,may mà có thông tin của anh cảnh báo trước nên đã kịp thời chữa trị.Cảm Ơn anh nhiều.anh có biết giá của bặch ngọc kim biên là bao nhiêu o ,người ban ho bao là 60k một nhánh có đắt không anh,còn Đào cơ họ bảo là 120k một nhánh ,anh xem thế nào thông tin cho em với,một lần nữa cảm ơn anh nhiều

[longqaz]

Chào Tuk. Bạch ngọc kim biên là loại dòng lan thu, giống như bạch ngọc thường nhưng mép lá có biên thẳng và cứng hơn, loại này cũng mới xuất hiện vài năm trở lại đây, có người cho rằng đó là lan rừng biến thể, có người lại cho rằng đó là lan do Trung Quốc lai tạo, nhưng cho dù nguồn gốc là ở đâu cũng nên sưu tầm mà thưởng thức. Giá 60k/nhánh cũng không đắt(bạn mặc cả xuống 1 chút khoảng 40-50k là được). Đào cơ là loại lan nhập từ Trung Quốc nhưng nguồn gốc là ở Đài Loan(cũng thuộc TQ) hoa màu hồng đỏ rất đẹp, lá xanh đậm cong vặn thuộc loại nghệ thuật, hoa nở vào mùa xuân, tuy nhiên có nhược điểm là cần hoa ngắn, bông hoa mọc sát nhau hơi rối, giá của nó vào khoảng dưới 100k/nhánh là mua được. Khi mua Tuk phải lưu ý mức độ thuần hóa và độ tuổi của thân tách(không nên lấy thân quá già hoặc quá non, thân bánh tẻ là tốt nhất), mùa này không phải mùa tách triết địa lan nên thân mới tương đối khó trồng(mua được nguyên chậu là tốt nhất). Đào cơ nhập thời gian gần đây thường có chất lượng không được tốt, mua được loại đã trồng từ lâu, thuần hóa tại Việt Nam cây dễ trồng hoa đẹp hơn. Trồng địa lan là thú chơi tinh tế ngoài hoa ra bạn cần chú ý tới lá, củ, cần hoa, độ phân hoa... bởi vậy lên chọn mua cây có hoa đang nở sẽ chuẩn hơn. Thân.

[tuk]

Bác longqaz biết nhiều về địa lan thật
Bác co những loại gì rồi,hôm nào bác post ảnh lên cho anh em chiêm ngưỡng.Em mới chơi nên nhà chỉ có vài chậu thôi,em mới có tứ thời,hội điểm ,hội vũ,bặch ngọc chân hương,bặch diệp nhất điểm hồng,trân mộng,mặc biên,và một số chậu lan rừng em vừa trồng thôi.Chậu đắt nhất là mặc biên ong chú em mua cách đây 3nam giá 500k mà chỉ có 3 tép,chú o chăm được cho em,luc đó có biết gì về lan đau chăm thế nào năm đó ra được 2 nhánh hoa, hương thơm rất thanh đen sì lưỡi vàng.Từ đó trở đi em phải lòng nàng lan song kinh nghiem ít quá,tài liẹu thi chẳng biết tim đâu cả,lên mạng tìm thì nhiều song khong thể tốt bằng nhìn tận mắt và sờt tận tay được.mặt khác em còn là sinh viên chưa đi làm nên anh cũng biết để có được một số chậu lan đẹp thì đam mê thôi thì chua được phải có ca kinh phí nữa.Em có chậu trên là cố gắng lắm rồi cái thú chơi tao nhã xem ra đòi hỏi khá nhiều iếu tố.Những gì anh góp ý em rất trân trọng song nói thật để chọn một chậu hoa đẹp như anh nói thì đối với người mới chơi quả là không dễ.MOng anh có bức ảnh về những cây chuẩn mực để em có thể lấy nó làm Mẫu để có thể chọn được cây đẹp về cả thẩm mỹ và chất lượng cao nũa.Cảm ơn anh nhiều

[longqaz]

Chào Tuk. Trước hết anh xin dẫn 1 câu châm ngôn thế này(Xin phép được xưng anh vì anh đã kết thúc đời sinh viên cách đây 12 năm rồi, có lẽ lớn tuổi hơn em) "Nếu bạn có đủ niềm đam mê bạn sẽ có tất cả", bởi vậy anh cho rằng khi em đã phải lòng nàng lan rồi, không sớm thì muộn em sẽ có vườn lan ưng ý. Cũng như em, ai mới chơi địa lan đều có chút băn khoăn về tài chính khi nghe chủ vườn nói giá chậu lan lên đến vài trăm ngàn, vài triệu thậm trí tới một hai chục triệu. Tất nhiên giá cả sẽ là thước đo giá trị, vẻ đẹp của cây lan, nhưng đó không phải là tất cả đâu em. đã nhiều lần anh chứng kiến những người bỏ ra rất nhiều tiền để mua những chậu địa lan đẹp nhưng bản thân họ lại không có chút kiến thức về địa lan nào, họ làm vậy chỉ vì 1 mục đích duy nhất là để đánh bóng tên tuổi của mình, điều đó thật là không nên với lan. Và chắc chắn 1 điều rằng trong thời gian ngắn nhất nàng lan sẽ bỏ họ mà đi, đi mãi. Còn với những người chơi như chúng ta, biết trân trọng nâng niu từng mầm non, từng chiếc lá thì như lẽ tất yếu nàng lan sẽ đến, tự nguyện đến mà em sẽ chẳng tốn kém gì nhiều. Nói như vậy để cho thấy chúng ta sẽ có những con đường riêng để đến với thú chơi tao nhã này. Anh sẽ đề cập 1 số nguyên tắc để mình thực hiện nhé.

• Phải có kiến thức thực sự về địa lan để tránh mua nhầm những cây lan không đẹp, không có giá trị, những cây đang bị bệnh hoặc những cây không hợp điều kiện nuôi trồng. Việc này chỉ có được khi chúng ta đi thật nhiều, nghe thật nhiều, học thật nhiều và đúc kết thành những kiến thức của mình.
• Không sưu tầm tràn lan, chỉ trồng những cây thực sự đẹp(theo quan niệm của mình).
• Các giống đẹp chỉ cần mua ít thân làm giống(1 đến 2 thân), mua đúng chỗ(các vườn lan có tiếng), đúng cây(mua khi cây đang nở hoa), đúng thời điểm(đúng mùa tách chiết).
• Khi chậu lan quý đã trưởng thành, tách ra 1 vài thân(giả hành) để đổi lấy giống lan quý khác của ae cùng chơi theo kiểu "hàng đổi hàng". Điều này vô cùng quan trọng trong việc chơi và sưu tầm địa lan, bởi có những người tuy không nhiều tiền nhưng người đó không bao giờ bán giống địa lan quý của mình mà chỉ có thể trao đổi thôi.
• Phải học được cách nhẫn lại(nuôi cây dưỡng trí là ở đây) trong việc nhân giống địa lan quý. Đôi khi em phải trồng 1 cây lan chỉ từ 1 thân già trụi lá, không rễ và sẽ phải mất 2-3 năm để cây có thể ra hoa, mất tiếp 2-3 năm nữa để thẩm định chất lượng thực sự của chậu lan.
• Khi em đã có những chậu địa lan đẹp rồi em phải biết cách duy trì nó: không chỉ đơn giản là nuôi sống mà còn phải là nuôi tốt.

Trên đây chỉ là một vài trong số rất nhiều kinh nghiệm để có thể tạo dựng lên 1 vườn lan đẹp, ưng ý em có thể tham khảo thêm. Với riêng anh, nếu 1 ngày nào đó nếu thấy em có đủ niềm đam mê, có đủ kiến thức để trồng, có đủ kiên nhẫn để chờ đợi, có đủ tâm hồn để cảm nhận anh sẽ tặng cho em 1 thân(tiếc là không cắt ra được nửa thân) giống lan anh cho là quý(có thể người khác không cho là quý) để làm quà kỷ niệm.
Anh cũng chỉ có 1 số loại lan thôi(chủ yếu là lan rừng và lan truyền thống của VN). Thời gian này cây ít hoa(chỉ lan thu nở hoa) bởi vậy chụp hình cũng không giải thích dõ được. Em tham khảo thêm bên trang dalatrose. com, tìm bài của anh Lợi thường tín là người rất có kiến thức về địa lan.